Dr hab. inż. Maja Kiba-Janiak

Kategoria:

Nauka / Technologia

Maja Kiba-Janiak, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, pokazała, że logistyka miejska może działać inaczej. Z jej inicjatywy w stolicy Dolnego Śląska powstało Partnerstwo na rzecz jakości obsługi towarowej w historycznym centrum Wrocławia, w ramach którego został utworzony wspólnie przez grupę interesariuszy Mikrohub Wrocław, który zmienia sposób dostaw w centrum miasta. To historia o pomyśle, który łączy naukę, biznes i realną poprawę jakości życia mieszkańców.

Dr hab. inż. Maja Kiba-Janiak jest związana z Uniwersytetem Ekonomicznym we Wrocławiu od kilkunastu lat. W 2012 roku rozpoczęła pracę w Katedrze Zarządzania Strategicznego i Logisytki na Wydziale Zarządzania. Od czerwca 2020 roku pełni funkcję dyrektora programu Executive MBA. Jest ekspertką w dziedzinie logistyki miejskiej i zarządzania łańcuchem dostaw. Uczestniczyła w wielu prestiżowych projektach naukowych finansowanych ze środków krajowych i Unii Europejskiej.

– W życiu nie spodziewałam się, że zostanę wykładowcą akademickim. Myślałam, że to dla ludzi, którym nie udało się w biznesie, tymczasem praca badawczo-dydaktyczna i logistyka stały się moją życiową pasją – mówi z rozbrajającym uśmiechem.

Przez Londyn, Melbourne, Jelenią Górę do Wrocławia

Idea partnerstwa na rzecz jakości transportu towarowego i stworzenia mikrohubu przeładunkowego, kiełkowała w jej głowie wiele lat.

W 2016 roku dostałam zaproszenie od prof. Michaela Browne’a z University of Westminster. Tam miałam możliwość uczestniczenia w tego rodzaju partnerstwie dla centralnego Londynu. Zafascynowało mnie, że konkurujące na co dzień firmy, wspólnie szukały rozwiązań dla problemów transportowych w centrum miasta - wspomina Kiba-Janiak.


Przełomowy okazał się wyjazd na staż naukowy do Uniwersytetu w Melbourne w Australii w 2019 roku. Przez trzy miesiące prowadziła tam badania (przede wszystkim w Melbourne, a także w Sydney i Brisbane), których efektem było zorganizowanie spotkania integrującego różne grupy interesariuszy – przedstawicieli firm kurierskich, logistycznych, detalicznych, samorządu stanowego i lokalnego.

- Wszyscy śmiali się, że musiała przyjechać osoba z Polski, by ich połączyć. Ten sukces zainspirował mnie do wdrożenia podobnej inicjatywy we Wrocławiu, co stało się moim głównym celem - opowiada.

Tak zaczęła się historia wrocławskiego mikrohubu

Historia współpracy z wrocławskim magistratem zaczęła się od przypadku. Po powrocie z Australii, wygłosiła wykład w jeleniogórskiej SP2, podczas Dni Nauki. Tam poznała ówczesnego wrocławskiego oficera rowerowego, Daniela Chojnackiego. 

– Od razu połączyła nas wspólna energia i pasja do zrównoważonego transportu w mieście. Opowiedziałam Danielowi o swoich badaniach i mikrohubie w Australii, a on skontaktował mnie z odpowiednimi pracownikami Urzędu Miejskiego. Efektem było zainicjowanie partnerstwa na rzecz jakości obsługi towarowej w historycznym centrum Wrocławia. Obok urzędu i Uniwersytetu Ekonomicznego zaprosiliśmy do niego  Politechnikę Wrocławską oraz 22 przedsiębiorstwa: firmy kurierskie, detaliczne, producenta rowerów towarowych, fundacje i stowarzyszenia – wylicza Kiba-Janiak.

Analizując wyzwania logistyki miejskiej i ograniczenia czasowe dostaw do centrum (od godz. 5 do 10), wspólnie opracowano koncepcję mikrohubu, który miał usprawnić transport ładunków.

Rowery zamiast aut dostawczych

Zainicjowany w ramach Partnerstwa wrocławski mikrohub przeładunkowy to pionierskie rozwiązanie logistyczne w skali Polski. Działa już blisko rok. Jego celem jest wyeliminowanie spalinowych aut dostawczych i kurierskich z wąskich uliczek Starego Miasta i zastąpienie ich elektrycznymi rowerami cargo.

Mikrohub znajduje się w samym sercu miasta – na poziomie -1 parkingu podziemnego pod Placem Wolności i Narodowym Forum Muzyki. Ma powierzchnię 500 mkw. 

- Wrocławski projekt wyróżnia się tym, że jest współdzielony. Pod jednym dachem funkcjonują konkurencyjne firmy, niektóre z nich ze sobą współpracują, chociaż każda z nich ma swój oddzielny boks - podkreśla prof. Kiba-Janiak.

Jak to działa w praktyce? Samochody dostawcze nie wjeżdżają w uliczki wokół Rynku. Zamiast tego zjeżdżają na parking pod NFM. W mikrohubie towar jest wypakowywany do wydzielonych boksów, następnie sortowany i przeładowywany na rowery towarowe. Każdy z nich może pomieścić 60-70 paczek ważących łącznie około 200 kg. 

Dystrybucja produktów spożywczych z mikrohubu odbywa się w nieco inny sposób. Duża chłodnia (7,5 t) parkuje w wyznaczonym miejscu w tunelu i jest tam podłączana do sieci elektrycznej. W ciągu dnia towary dostarczane są bezpośrednio do restauracji i sklepów specjalnie zaprojektowanymi rowerami towarowymi z funkcją chłodzenia, wyposażonymi w worki z suchym lodem. Rozwiązanie to umożliwia dostarczanie świeżych produktów do restauracji przez cały dzień, a nie tylko w godzinach porannych, jak miało to miejsce wcześniej. 

Sam proces wspierany jest przez specjalną aplikację, opracowaną na potrzeby mikrohubu, zintegrowaną z systemem kodów QR, co pozwala na szybkie i sprawne otwieranie szlabanów wjazdowych i wyjazdowych oraz drzwi do boksów. Dodatkowo tablica informacyjna zlokalizowana przed wjazdem na parking przekazuje kierowcom pojazdów dostawczych informacje o dostępności miejsc przeznaczonych do rozładunku ładunków w mikrohubie - zaznacza Kiba-Janiak.


Kurierzy rowerowi dostarczają paczki bezpośrednio pod drzwi, korzystając z infrastruktury rowerowej i omijając korki oraz zakazy wjazdu dla aut spalinowych. Rowery są zwrotne, ciche i bezemisyjne.

Dlaczego to ważne? – Dostawy są szybsze, mamy redukcję CO2 i smogu w centrum miasta. Mniej zaparkowanych samochodów dostawczych blokujących chodniki i znaczne obniżenie poziomu hałasu – tłumaczy Kiba-Janiak.

Logistyka przyszłości i cyfrowe bliźniaki

Miasto planuje stworzenie kolejnych punktów przeładunkowych. Od 1 stycznia realizowany jest grant pt. „NEXTLOGIC” z programu „Horyzont Europa”, w ramach którego ma powstać naziemny mikrohub.

W projekt zaangażowane są kluczowe jednostki Urzędu Miejskiego Wrocławia, w tym Wydział Mobilności Miejskiej, dział ds. Smart City, zespół naukowców pod kierownictwem prof. Mai Kiby-Janiak z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, a także partnerzy technologiczni, np. firma Velohub.

Zaprosiliśmy też studentów architektury z Politechniki Wrocławskiej, którzy zadbają o to, żeby obiekt nie tylko był funkcjonalny, ale i estetycznie wpisywał się w zabytkową tkankę Wrocławia. W planach uwzględniono również profesjonalną przestrzeń socjalną dla kurierów - zapowiada prof. Kiba-Janiak.


I dodaje, że projekt będzie wyróżniał się także unikalnym zapleczem badawczym: – Na UEW uruchomiony zostanie cyfrowy bliźniak, pozwalający w czasie rzeczywistym monitorować pracę hubu oraz ruch rowerów cargo dostarczających przesyłki do centrum. Powstanie także specjalne stanowisko do symulacji dostaw ładunków rowerami towarowymi oraz operacji zachodzących w mikrohubie. Będzie ono wyposażone w stacjonarny rower umieszczony na platformie, ekrany oraz gogle VR.

Prof. Maja Kiba-Janiak


Ekspertka w dziedzinie logistyki miejskiej i zarządzania łańcuchem dostaw.

Symulator będzie służył do szkolenia kurierów rowerowych m.in. pod kątem niebezpiecznych sytuacji drogowych takich jak nagłe wtargnięcie pieszego czy omijanie źle zaparkowanych pojazdów, w całkowicie bezpiecznym, symulowanym środowisku. Z kolei dane uzyskane w ramach projektu bliźniaka cyfrowego zostaną wykorzystane do optymalizacji logistyki dostaw w strefie centralnej Wrocławia.

Autor: Dariusz Łuciow